Το χειρότερο σενάριο έγινε πραγματικότητα. Ευτυχώς!

Το χειρότερο σενάριο έγινε πραγματικότητα. Βρισκόμαστε σε χρηματιστηριακή διόρθωση διάρκειας τουλάχιστον  οκτώ  συναπτών ετών. Μια από τις μεγαλύτερες του τελευταίου αιώνα. 

 Ο Αρμαγεδδών λοιπόν είναι εδώ ή μήπως ήταν εδώ και απλά τα τελευταία χρόνια είχαμε περάσει την ατυχία μας για τύχη.

 

Η τρέχουσα χρηματιστηριακή φιλολογία αναφέρει ότι βρισκόμαστε σε μια διόρθωση που τώρα συμπληρώνει τον πρώτο της χρόνο. Αν κάποιος όμως ρίξει μια ματιά πίσω από την πρώτη όψη των διαγραμμάτων, των δεικτών και των τιμών, εύκολα μπορεί να βγάλει το συμπέρασμα ότι οι αγορές βρίσκονται στην τροχιά της διόρθωσης που ξεκίνησε το 2000.

 

Την εβδομάδα που πέρασε μάλιστα  ο «πατριάρχης» όλων των δεικτών ο S&P 500 έγραψε νέο χαμηλό. Μπορεί όχι σε ονομαστικές τιμές, αλλά σε τιμές πραγματικές αν υπολογίσει κάποιος τις διακυμάνσεις της τελευταίας δεκαετίες σε συνάρτηση με την ισοτιμία του δολαρίου

.

 Η περίφημη bull market 2003-2007  δεν ήταν παρά ένα καχεκτικό bear market rally για τον αντιπροσωπευτικότερο χρηματιστηριακό δείκτη του πλανήτη. Είναι προφανές ότι το έξυπνο αμερικάνικο χρήμα από στο διάστημα 2000-2007 κατευθύνθηκε προς την Ευρώπη και την Ασία να επωφεληθεί της περίστασης. 

Ποια είναι λοιπόν τα στοιχεία που συνηγορούν ότι εν έτη 2008 βρισκόμαστε στη καθοδική τροχιά της χρηματιστηριακής διόρθωσης που ξεκίνησε τον Απρίλη του 2000;  

Κατ’ αρχήν να διευκρινίσουμε ποια είναι τα βασικά εργαλεία που χαρακτηρίζουν ένα χρηματιστηριακό κύκλο.

 1)Είναι η  πορεία χρηματιστηριακών δεικτών αλλά και δεικτών όπως το Ρ/Ε. 

2)Είναι η αύξηση ή η μείωση των χαρτιών (αριθμός μετοχών) που κυκλοφορούν στην αγορά.

 3)Είναι η κατεύθυνση χαρτιών(μετοχών) και ρευστών. Ήτοι, αν αυτά κινούνται από τα δυνατά χέρια στα αδύνατα ή από τα αδύνατα στα δυνατά. Οπερ, στους ανοδικούς έχουμε διανομή χαρτιών στους καθοδικούς συσσώρευση. Να διευκρινίσω ότι λαμβάνω σαν σημείο αναφοράς την Wall Street και τον δείκτη S&P 500 γιατί αφενός μεν είναι η μεγαλύτερη και αντιπροσωπευτικότερη αγορά του πλανήτη και κατά δεύτερο ο S&P 500 αντιπροσωπεύει τις 500 ισχυρότερες επιχειρήσεις της υδρογείου. Οι υπόλοιπες αγορές και δείκτες μοιάζουν με σώματα ετερόφωτα μπροστά τους. Μην νομίσετε έχω με διακρίνει κάποια παθολογική αμερικανολαγνεία. Φίλο του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού και της αλχημείας μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας και φιλελευθερισμού θα με χαρακτήριζα.

 Τι μας λένε λοιπόν τα παραπάνω τρια εργαλεία με τα οποία μπορούμε να προσανατολιστούμε για το σημείο του χρηματιστηριακού κύκλου που βρισκόμαστε. 

1)Την περασμένη εβδομάδα ο δείκτης S&P 500 έγραψε νέο χαμηλό με όρους Ευρώ.

Ο δείκτης Ρ/Ε του S&P 500 τα τελευταία χρόνια αν και με ανοδικές μικροεξάρσεις βαίνει μειούμενος. Από 25 το 2000 βρέθηκε στο 14 το 2002 και αυτό έγινε κυρίως με πτώση των τιμών. Από το 17 το 2003 βρέθηκε πάλι στο 14 το 2007 και αυτό έγινε με άνοδο των κερδών και των τιμών. Από το 14 πέρυσι βρίσκεται αυτή την περίοδο στο 9 και αυτό λαμβάνει χώρα με πτώση τιμών και κερδών.

Τα τελευταία 8 χρόνια το Ρ/Ε προσγειώθηκε από το 25 στο 9 και αυτό συνήθως και με βάση τη λογική συμβαίνει στην καθοδική πλευρά του κύκλου.

 

2)Κατά την διάρκεια του ανοδικού χρηματιστηριακού κύκλου οι εταιρείες τυπώνουν μετοχές και τις μοιράζουν στους επενδυτές προκειμένου να καλύψουν τη ζήτηση που αυξάνεται. Στις 10/10 τρέχοντος  ο αριθμός των μετοχών του S&P 500  συνεχίζει την καθοδική πορεία του κοντά στα 8,7 δισ. τεμάχια κατά 6% χαμηλότερα από το ρεκόρ του 2004 και κοντά στα επίπεδα του 2000. Η αντιστροφή της τάσης της αύξησης του αριθμού των μετοχών ξεκίνησε το 2000 πέρασε σε αρνητική μεταβολή το 2005 και παραμένει σε αρνητικό πεδίο. Η μείωση των αριθμού των μετοχών γίνεται κυρίως με αγορές ιδίων και διαγραφές. 

3)Στην ανοδική αντίδραση 2003 μέχρι 2007 δεν είχαμε διανομή χαρτιών ούτε είσοδο αδύναμων χεριών (μαρίδας)στις αγορές. Αυτό που είχαμε ήταν μεγάλους ιδιώτες, equity funds, insiders και μεγάλους θεσμικούς. Οι μικροί πουλούσαν και οι μεγάλοι αγόραζαν και έστηναν deals. Οι μικροί αγόραζαν ακίνητα.

 Πολλοί θα θυμούνται τη δυσπιστία αρκετών  για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της bull market 2003-2007, γεγονός που οδηγούσε σε επιφυλακτικότητα. Όταν όμως τα χαρτοφυλάκια γράφουν κέρδη ποιος νοιάζεται για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της αγοράς; Σωστά! Η επιφυλακτικότητα αυτή κουμπώνει με το παραπάνω σενάριο. 

Το ζήτημα τώρα είναι αν οκτώ χρόνια διόρθωσης είναι αρκετά για να ολοκληρωθεί ένα πτωτικός κύκλος. Ομοιότητες αυτός ο κύκλος θα μπορούσε να έχει με την δεκαετία του 70 όταν ο Dow κορύφωσε την μεταπολεμική άνοδο το 1966 και ουσιαστικά ολοκλήρωσε το καθοδικό κύκλο με το χαμηλό του 1974 αφού πρώτα είχε κάνει τη βουτιά του 1970. Τα επόμενα έξι χρόνια κινήθηκαν πλαγιοανοδικά μέχρι το τέλος των πέτρινων χρόνων στις αρχές της δεκαετίας του 80. 

Ακόμη και το χειρότερο σενάριο να ισχύει που σημαίνει ότι θα κάνουμε 10-15 χρόνια να δούμε νέο υψηλό στις αγορές, κοντά στα χαμηλά δεν μοιάζει να είναι ώρα να φεύγει κάποιος. Η δεκαετία του 70 έδειξε ότι μεταξύ χαμηλών και υψηλών βγήκαν κέρδη για τους με ορίζοντα 2-3 χρόνων  ευέλικτους.

Capital 16/10/2008

 

 

 

 

Το ένστικτο της γάτας και η τακτική του βαρόνου...

Από σήμερα ξεκινά η συνεργασία με το Capital 

Η αναζήτηση του πυθμένα όπως άλλωστε και της κορυφής σε έναν χρηματιστηριακό κύκλο μοιάζει με την αναζήτηση ψύλλων στα άχυρα. Το πετύχει κάποιος κάποιον ψύλλο στα άχυρα δεν είναι απίθανο, αλλά αυτό που χρειάζεται πρωτίστως είναι τύχη. Την τύχη της συναπάντησης την οποία οι αδαείς των αγορών και της ζωής εκλαμβάνουν αυτάρεσκα σαν κάποιο είδος υποσυνείδητης εξυπνάδας (oσοι αγνοούν ψυχαναλυτική σολομωνική μιλάνε απλά για αγοραίο ένστικτο). Περισσότερα σε λίγο στο Capital

Οι κανόνες του χρηματιστηρίου

Με δυο λόγια, σύμφωνα με την εμπειρία μου γεγονότα που κάνουν αίσθηση και προκαλούν δονήσεις έχουν ως αποτέλεσμα μία στροφή 180 μοιρών στη χρηματιστηριακή τάση. Aς επιστρέψουμε στο παράδειγμά μας, στην κήρυξη του πολέμου το 1939. Aν τα χρηματιστήρια ανέβαιναν επί μήνες πριν την έναρξη του πολέμου, τότε κατά το ξεκίνημα των εχθροπραξιών θα συνέβαινε ένα γιγαντιαίο κραχ. Αντί του fait accompli θα είχαμε μία δραματικά κακή είδηση. 

O πόλεμος και η ειρήνη είναι φυσικά ακραίες περιπτώσεις. Tο φαινόμενο του fait accompli μπορεί να παρατηρηθεί όμως και σε πολλά άλλα πολιτικά και οικονομικά γεγονότα. Αυτή η παρατήρηση έχει επιβεβαιωθεί τόσο συχνά που την έχω σχεδόν αναγάγει σε κανόνα.  Θα ήθελα λοιπόν να καταλήξω στο ακόλουθο συμπέρασμα: η λογική σας στηρίζεται μόνο στις λεγόμενες βασικές αρχές, στα στατιστικά, οικονομικά, πολιτικά και λοιπά στοιχεία. Όλα όμως αυτά καλύπτονται από τους προαναφερθέντες τεχνικούς παράγοντες. Mε μία λέξη: οι συλλογισμοί σας ήταν πολύ θεωρητικοί και έτσι δεν συμφωνούν με τα δεδομένα της πράξης».

.............

Aς επιστρέψουμε όμως στην κερδοσκοπία σε τρεις φάσεις: φυσικά προκύπτει τώρα το ερώτημα σε ποια φάση βρίσκεται κανείς. Για αυτή την απάντηση δεν υπάρχει διδακτικό εγχειρίδιο, όπως δεν υπάρχει αλάνθαστη κερδοσκοπία. Oύτε υπάρχει κάποια μέθοδος την οποία μπορεί κανείς να εφαρμόσει στα τυφλά. Πρέπει από την εμπειρία μου να μαντέψω ποια είναι η κατάσταση. Πώς και με ποια ένταση θα αντιδράσει το κοινό; Πώς είναι η τεχνική δομή του χρηματιστηρίου, σε ποια χέρια βρίσκονται τα χαρτιά, τα κρατούν οι σταθεροί ή οι ασταθείς παίκτες του χρηματιστηρίου; ......................

Όποιος θέλει να προβλέψει τις τιμές των μετοχών ή τις τάσεις του χρηματιστηρίου με «επιστημονικές» μεθόδους είναι ή τσαρλατάνος ή βλάκας ή και τα δύο ταυτόχρονα.
Mόνο η πολύ μεγάλη εμπειρία χαρίζει σε κάποιον αυτό που αποκαλούμε «έκτη αίσθηση». Aκόμα και ο πιο έμπειρος κερδοσκόπος που έχει περάσει από σαράντα κύματα μέχρι να φτάσει εδώ που βρίσκεται μπορεί να κάνει λάθος. Πρέπει μάλιστα να κάνει συχνά λάθος για να συγκεντρώσει τις απαραίτητες εμπειρίες. Ένας κερδοσκόπος που δεν χρεοκόπησε τουλάχιστον δύο φορές στη ζωή του δεν είναι άξιος του ονόματός του.Όλοι βρισκόμαστε μέσα σε ένα σκοτεινό χώρο, αλλά σίγουρα εκείνος που ζει μέσα σ' αυτό το δωμάτιο εδώ και χρόνια προσανατολίζεται καλύτερα από κάποιον που μπήκε μόλις πριν από λίγο.

................

Αντρέ Κοστολάνι

Το γύρισμα της "αρκούδας"

Η αγορά είναι υπερπουλημένη και κάποιες καλές ειδήσεις όπως η έγκριση του σχεδίου διάσωσης θα βοηθήσουν στην ανοδική της αντίδραση. Τα λόγια αυτά όταν τα ακούς από το στόμα της μεγαλύτερης διαχρονικής αρκούδας των τελευταίων δεκαετιών έστω και να μιλά για το προσωρινό άμεσο μέλλον έχουν κάποια αξία.

Ειδικά αν γνωρίζεις ότι η προηγούμενη ανοδική αντίδραση που προέβλεψε το 2002, πριν την μακροπρόθεσμη κάθοδο κράτησε πάνω από 4 χρόνια.

Παρ’ όλα αυτά η οπτική γωνία που βλέπει τα πράγματα ο Marc Faber έχει ενδιαφέρον και όποιος δεν την λαμβάνει υπόψη βλέπει πολύ λιγότερο από το μισό κομμάτι της εικόνας που περιγράφει την πραγματικότητα.

Τις απόψεις τους μπορεί κάποιος να της βρει στο βιβλίο: Tomorrow's Gold: Asia's age of discovery το οποίο υπογράφει ο ίδιος ή και το βιβλίο Riding the Millennial Storm: Marc Faber's Path to Profit in the Financial που έχει γράψει γι’ αυτόν ο Nury Vittachi

Κάντε κλικ για να δείτε τη συνέντευξη του Faber στο CNBC

Ράλι της αρκούδας ή αντιστροφή τάσης;

Αλήθεια οι ειδήσεις είναι που διαμορφώνουν τις τιμές στο χρηματιστήριο ή οι τιμές που δρομολογούν τις ειδήσεις; Στη προκειμένη περίπτωση οι τιμές ακολουθούν τις αποφάσεις του Κογκρέσου ή απλά οι τιμές είναι αυτές που τις έχουν δρομολογήσει;

Οι θεωρίες της λογιστικής δεν αρκούν να ερμηνεύσουν τα τεκταινόμενα στις αγορές καθώς οι αριθμοί δύσκολα μπορεί να προβλέψουν την παράλογη πλευρά τη ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Αν το Κογκρέσο δεν αφήσει την αμερικάνικη οικονομία να καταρρεύσει τότε η εβδομάδα που λήγει σήμερα μοιάζει με εβδομάδα ευκαιριών. Ευκαιριών με ορίζοντα μερικές εβδομάδες ή μερικά χρόνια.

Απομένει περί τα τέλη του έτους να δούμε αν θα είναι και ευκαιρία με ορίζοντα μερικούς μήνες.

Η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι τα χειρότερα είναι μπροστά. Αυτό κατά τη γνώμη μου έχει μικρή σημασία. Αρκεί να θυμηθούμε ότι πέρυσι το καλοκαίρι και Φθινόπωρο η πλειοψηφία πίστευε τα ακριβώς αντίθετα. Η πλειοψηφία κοιτάει το αύριο πάντα με τα δεδομένα του χθες. Αυτός είναι ο λόγος που στις στροφές βλέπει ευθείες. Από την άλλη πλευρά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αρκετό κάποιος να κάνει το αντίθετο από αυτό που βλέπει η πλειοψηφία και να πέφτει μέσα.

Εν τω μεταξύ η καθυστέρηση εφαρμογής του σχεδίου διάσωσης δημιουργεί συνθήκες πανικού. Μέσα σε λίγες μέρες οι καταθέτες τράβηξαν περί τα 16 δισ. από τη WAMU. Την βρήκε στη «γωνία» η Morgan και την εξαγόρασε.

Αυτό δεν είναι αμερικάνικη «ασθένεια». Τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σήμερα το πρωί μου τηλεφώνησαν να ρωτήσουν μήπως πρέπει να αποσύρουν καταθέσεις από μικρότερες τράπεζες. Το ταμπλό τα καταγράφει αυτά. Οι μικρές τράπεζες ανεβάζουν τα επιτόκια για να κρατήσουν τους καταθέτες. Οι μεγάλες καταφέρνουν να κερδίζουν πελάτες προσφέροντας επιτόκια μέχρι και 1% χαμηλότερα.

Παράλληλα πολλές μετοχές συνεχίζουν να δέχονται ομοβροντίες πιέσεων γιατί ο τάδε ή ο δείνα ξένος παίκτης ρευστοποιεί για να καλύψει απώλειες από αμερικάνικες επενδύσεις.

Το πλήγμα στη ρώσικη αγορά φημολογείται ότι είναι αφορμή για αποσύρσεις ρώσικων κεφαλαίων από τράπεζες που διαθέτουν έκθεση σε τέτοια κεφάλαια.

Ποιος είπε ότι η επένδυση και δει η κερδοσκοπία είναι εύκολη υπόθεση.

Μια εικόνα χίλιες λέξεις...

Καθώς από Δευτέρα θα έχουμε αρκετή δουλειά σήμερα αποφάσισα να ανεβάσω μια φωτογραφία η οποία μιλάει από μόνη της. Μου άρεσε η ιδέα και ισως την εφαρμόσω στη καινούργια στήλη. Καθε Δευτέρα π.χ. ενα σχόλιο να είναι φωτογραφικό.

Που ξέρεις μπορεί έτσι να βοηθήσουμε και κανένα συνάδελφο να βγάλει το ψωμί του. Εδω κάποιοι δεν διστάζουν να γράφουν στήλες που έχουν καθιερώσει άλλοι. Αλλά καθείς και τα όπλα του. 

Ούτε και το νέο όνομα θα το κατοχυρώσω δεν είναι αυτό το ζητούμενο αλλά το περιεχόμενο. Οπως έγραφε και κάποιος από τους νονους τη νέας στήλής και "Τρια πουλάκια κάθονται" να την ονομάσεις αν το περιεχόμενο έχει ενδιαφέρον μετά από λίγο το όνομα θα φαντάζει φιλικό.

Θυμάμαι όταν είχα βάλει στην προηγούμενη το όνομα Ο Καγκελάριος προσπαθούσε όλη η εφημερίδα να με πείσει να το αλλαξώ γιατί φαινόταν αστείο. Μου πρότειναν το Ενδοσκόπος κλπ κλπ. Μετά από τρεις μήνες δεν φαινόταν σε κανένα αστείο και εν αγνοία μου τον κατοχύρωναν σαν σήμα στο Υπουργείο. Ε και!

Εβδομάδα ευκαιριών;

Ένα είναι σίγουρο: αυτοί που αγόραζαν την Παρασκευή εκτοξεύοντας τους δείκτες δεν ήταν όσοι απέχουν τις τελευταίες εβδομάδες μήνες ή χρόνια. Ήταν, κυρίως αυτοί που είχαν σορτάρει τις αγορές και η SEC τους τράβηξε το χαλί κάτω από τα πόδια, κόβοντας το short selling σε 799 μετοχές του χρηματοοικονομικού κλάδου.

 

Ούτε η χθεσινή διόρθωση ήταν κάποια έκπληξη η οποία υποδηλώνει κάποια διαφοροποίηση. Τεχνικής φύσης διόρθωση μπορεί να θεωρηθεί στο «τεχνητό οφσάιντ» με το οποίο η αμερικάνικη κεφαλαιαγορά μπλόκαρε το σφυροκόπημα των αρκούδων.

 

Το στοίχημα είναι αν αυτή τη φορά το οργανωμένο σχέδιο παρέμβασης από FED και λοιπές κεντρικές τράπεζες, υπουργείο οικονομικών ΗΠΑ και Κογκρέσο θα βάλει οριστικά στην χωματερή τα «τοξικά» απόβλητα της πιστωτικής κρίσης. Όντως αποδείχτηκε μεγάλου όγκου παγόβουνο η κρίση που δρομολόγησαν τα subprimes. Αλλά αν κοιτάξει κάποιος το παρελθόν έχουν υπάρξει και άλλες που απείλησαν στο κρεσέντο τους το σύστημα αναφανδόν. Άπασες δώδεκα μήνες το πολύ αργότερα αποτελούσαν ανάμνηση.

 

Αυτό που μου άρεσε χθες απ΄όσα διάβασα. Ήξεις, αφίξεις στην συντριπτική τους πλειοψηφία ως είθισται σε παρόμοιες έκρυθμες περιόδους, ήταν η άποψη του Ed Yardeni: « Ξεχάστε τις 10.000 μονάδες για τον Dow. Είναι πιο πιθανές οι 12.000 μονάδες. Ο στόχος μου για τις 1.300 μονάδες του S&P 500 στο τέλος του έτους και οι 1.600 μονάδες για το 2009 παραμένει σε ισχύ.

Ο φίλος μου ο Joe Feshbach ο οποίος ήταν άσσος της τεχνικής ανάλυσης σαν επικεφαλής του τμήματος στην Prudential όταν εγώ ήμουν επικεφαλής των οικονομικών αναλυτών της στις αρχές της δεκαετίας του 80, μου είπε ότι βλέπει μεγάλες ευκαιρίες για ανοδικά πονταρίσματα αυτή την εβδομάδα , ιδιαίτερα Τετάρτη και Πέμπτη. Από τα διαγράμματά του και στου Θεού το αυτί…»

 

Λίγοι είναι οι επώνυμοι αυτούς τους χαλεπούς καιρούς που τολμούν να δηλώνουν στόχους και ειδικά όταν αυτοί οι στόχοι είναι κόντρα στο γενικό ρεύμα. Αυτός είναι ένας λόγος που παρακολουθώ επισταμένως το Γιαρντένι εδώ και μια 15ετία, από τότε που ήταν στην Prudential. Ο άλλος είναι γιατί τις περισσότερες φορές έχει προσανατολιστεί σωστά.